پاورپوينت تنظیم سلولی و هموستاز (pdf)
تنظیم سلولی و هموستاز
1
سلول
• بدن انسان از میلیارد ها سلول تشکیل شده است
• هر سلول یک سیستم زنده و پویا است و نیاز به شرایط خاص جهت بقا و عملکرد
• دائما درحال تعامل با محیط اطراف خود و دریافت پیام های عصبی و هورمونی
2
درک چگونگی واکنش سلول به
استرس ها و محرک ها
پایه درک بیماری
ها و اساس
مداخلات پرستاری
هموستاز و تعادل پویا 3
هموستاز تمایل بدن به حفظ یک محیط داخلی پیدار و ثابت
تعادل پویا سلول به طور مداوم با تغییرات محیطی سازگار میشود تا عملکرد
خود را در یک مجدوده طیعی حفظ کند
نه فقط به
معنای تغییر
نکردن
ترموستات خانه: دمای خانه ثابت نیست بلکه دائما بین 23تا 25درجه سانتی
گراد در نوسان است تا در محدوده ثابت باقی بماند
مثال در سلول نیز باید غلظت مواد، ،PHدما و ... در یک محدوده ثابت باشد
تنظیم سلولی و پاسخ سازگارانه 4
تغییرات ساختمانی و عملکردی برگشت پذیر در پاسخ به
استرس های فیزیولوژیک (ورزش) یا پاتولوژیک (فشار خون)
آتروفی هایپرتروفی هایپرپلازی متاپلازی
دیسپلازی
آتروفی
• کاهش اندازه سلول ها به دلیل از دست دادن مواد سلولی
• علل : کاهش کارایی( عدم تحرک) ، کاهش جریان خون، تغذیهناکافی، کاهش تحریک هورمونی، افزایش سن
• مکانیسم: کاهش سنتز پروتئین و افزایش تجزیه پروتئین ها در سلول
• مثال: آتروفی عضلات پا در بیمار بستری طولانی مدت
5
هایپرتروفی
• افزایش اندازه سلول و در نتیجه افزایش اندازه اندام
• علل: افزایش بار کاری یا تحریک هورمونی
• مکانیسم : افزایش ساخته شدن پروتئین های ساختاری
• نکته: فقط در سلول هایی رخ میدهد که توانایی تقسیم ندارند یا توانایی تقسیم محدود دارند
• فیزیولوژیک : هایپرتروفی عضلات اسکلتی در بدنسازان
• پاتولوژیک : هایپرتروفی بطن چپ در بیماران مبتلا به فشارخون بالا
6
هایپرپلازی
• افزایش تعداد سلول ها در یک بافت یا اندام
• علت : تحریک هورمونی یا جبران بافت از دست رفته
• نکته : فقط در سلول هایی رخ میدهد که توانایی تقسیم دارند
• مثال:
• فیزیولوژیک : هایپرپلازی غده پستانی در دوران باردرای
• پاتولوژیک : هایپرپلازی خوشخیم پروستات
7
متاپلازی
• تغییر برگشت پذیر یک نوع سلول بالغ به نوع دیگر سلول بالغ
• علت : استرس مزمن که در ان یک نوع سلول با نوعی دیگر جایگزین میشود که در برابر ان استرس مقاوم تر است
• مثال: در افراد سیگاری، سلول های مژک دار استوانه ای مجاری تنفسی که وظیفه پاکسازی ریه دارند، به سلول های
سنگفرشی چندلایه تبدیل میشود تا در برابر دود مقاوم شود
8
دیسپلازی
• رشد،تکثیر و ارایش غیرطبیعی سلول ها
• سلول ها از نظر اندازه، شکل و سازماندهی ناهمگون هستند
• مثال: دیسپلازی دهانه رحم که در ازمایش پاپ اسمیر مشخص میشود
نکته : دیسپلازی لزوما سرطان نیست اما میتواند یک ضایعه پیش سرطانی باشد
9
آسیب سلولی 10
زمانی که استانه تحمل سلول فراتر رود یا سلول نتواند با استرس سازگار شود
.1هایپوکسی : مهم ترین و شایع ترین علت / ناشی از کم خونی، کاهش جریان خون و ...
.2عوامل فیزیکی: تروما ، گرما( سوختگی)، سرما ، شوک الکتریکی
.3عوامل شیمیایی و دارو ها: گلوکز بالا (دیابت)، سموم، الاینده ها، مواد مخدر
.4عوامل عفونی : ویروس ها، باکتری ها، انگل ها و قارچ ها
.5واکنش های ایمنی: بیماری های خود ایمنی
.6اختلالات ژنتیکی
.7عدم تعادل تغذیه ای: کمبود ویتامین ها، پروتئین ها
پاسخ سلول به استرس 11
وضعیت طبیعی پاسخ سازگارانه آسیب برگشت پذیر آسیب برگشت ناپذیر
(نکروز یا آپوپتوز)
اگر سازگاری ممکن نباشد یا استرس شدید باشد: آسیب رخ میدهد
اگر عامل اسیب زا برطرف شود : اسیب برگشت پذیر بهبود می یابد
اما در صورت ادامه یافتن : مرگ سلول
نکروز و آپوپتوز
آپوپتوز
• مرگ فیزیولوژیک و برنامه ریزی شده
• به علت سیگنال های داخی یا خارجی ( پیری سلول،
اسیب به ،DNAهورمون)
• التهال ندارد
• مانند: ریزش اندومتر رحم در هنگام قاعدگی، جدا شدن
انگشتان در دوران جنینی
نکروز
• مرگ سلولی پاتولوژیک و ناخواسته
• به علت اسیب شدید وناگهانی
• التهاب ایجاد میکند
• مانند : سکته قلبی، سوختگی، بدسور
12
ترمیم بافت 13
پس از اسیب بدن سعی میکند بافت را ترمیم کند که به دوشکل است:
بازسازیجایگزینی سلول های مرده با سلول های مشابه
شرایط : بافت توانایی تکثیر داشته باشد و اسکلت بافت سالم باشد
مثل ترمیم
کبد
ترمیم با
جایگزینی
(فیبروز/
اسکار)جایگزینی با بافت همبند
در صورتی که بافت توانایی بازسازی نداشته باشد یا اسکلتش
اسیب دیده باشد
منجر به تشکیل اسکار
بافت ترمیم میشود اما عملکرد قبلی را کامل بدست نمی اورد
التیام زخم 14
التیام زخم یک فرایند بیولوژیک، پویا و مرحله ای
بدن تلاش میکند تا یکپارچگی را حفظ کند و عملکرد طبیعی را برگرداند
.1هموستاز : توقف خونریزی و تشکیل لخته
.2التهاب : پاکسازی زخم از عوامل اسیب زا
.3تکثیر : تشکیل بافت جدید و بستن زخم
.4بلوغ / بازسازی : افزایش استحکام بافت ترمیم شده
انواع التیام زخم از نظر بالینی
التیام ثانویه
• در زخم های بزرگ تر و باز که لبه ها از هم فاصله دارند
• مانند زخم بستر و زخم های عفونی
• التها بیشتر
• احتمال عفونت بیشتر
• بهبودی کندتر
التیام اولیه
• در برش های تمیز و جراحی که لبه های زخم به هم
نزدیک است
• التهاب کمتر
• اسکار باریک تر
• بهبودی سریعتر
15
کاربرد بالینی و نقش پرستاری
• پرستار باید بتواند علایم اسیب سلولی را در بیمار تشخیص دهد
• پرستار باید بتواند هموستاز را برگرداند
• مداخلات پرستاری باید معطوف به حدف یا تعدیل عامل اسیب زا و حمایت از مکانیسم های تطابقی و ترمیمی باشد
• مانند : بهبود وضعیت تغذیه بیمار، کنترل بیماری زمینه ای، مراقبت از زخم و کنترل عفونت، تشویق به تغییر پوزیشن و
تحرک
16